woordenlijst


Vlaanderen.be >

.

.	krachtlijnen

.	nieuw personeelsbeleid

.	nieuwe structuur

.	documenten

.	nieuwsbrieven

.	woordenlijst

woordenlijst

| A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | M | N | O | P | R | S | T | U | V | W | X | Z |

A

Administratie
(zie: Vlaamse administratie)

Adviesraad
Raad die zorgt voor adviesverlening. Per beleidsdomein wordt in principe één strategische adviesraad opgericht die adviseert over strategische beleidsvraagstukken en hoofdlijnen van beleid. Een adviesraad kan ook:

tijdelijk worden opgericht, voor een aan de tijd gebonden aandachtspunt,
ad hoc worden opgericht, voor eenmalige advisering over een zeer specifieke probleemstelling.

(zie ook: Beleidsdomein, Strategische adviesraad)

Adviesverlening
Formulering van een deskundige en onderbouwde opvatting of raadgeving over een welbepaalde, duidelijk omschreven beleidsaangelegenheid. De beleidsadviseur benadert een bepaalde problematiek vanuit zijn deskundigheid. Zijn advies staat los van belangenbehartiging en wordt in volstrekte onafhankelijkheid aan de overheid uitgebracht.
(zie ook: Overleg)

Agentschap (of verzelfstandigd agentschap)
Een entiteit die deel uitmaakt van de Vlaamse administratie en belast is met beleidsuitvoerende taken. Er zijn vier soorten agentschappen:

intern verzelfstandigde agentschappen zonder rechtspersoonlijkheid (IVA),
intern verzelfstandigde agentschappen met rechtspersoonlijkheid (IVA-rp),
publiekrechtelijk vormgegeven extern verzelfstandigde agentschappen (publ. EVA),
privaatrechtelijk vormgegeven extern verzelfstandigde agentschappen (priv. EVA).

(zie ook: Intern verzelfstandigde agentschappen; Extern verzelfstandigde agentschappen)

Algemeen belang
De belangen van een ruime(re) gemeenschap, het belang van het algemeen welzijn van de bevolking. Elke overheidstaak is gericht op het algemeen belang.

B

Beheersovereenkomst
Een beheersovereenkomst is een wederzijdse overeenkomst tussen de bevoegde minister en een verzelfstandigd agentschap. Ze behandelt de bijzondere regels en voorwaarden waaronder het agentschap zijn taken vervult. Het is een stuur- en opvolgingsinstrument, in het bijzonder gericht op een doelmatige uitvoering of dienstverlening, opvolging en evaluatie.
(zie ook: Samenwerkingsovereenkomst)

Beleidsafstemming
Het geheel van initiatieven die erop gericht zijn om de coherentie van de beleidsdomein- of entiteitoverschrijdende beleidsvoering te bewerkstelligen en te bewaren.
(zie ook: Gecoördineerd beleid, Geïntegreerd beleid, Inclusief beleid)

Beleidsbepaling
Beslissingen van de politieke overheid over de inhoud van een beleid: de selectie van beleidsdoelstellingen (= de gewenste maatschappelijke effecten) en de keuze van de in te zetten instrumenten.

Beleidsdomein
Een verzameling van beleidsvelden die zowel vanuit politiek als maatschappelijk oogpunt een herkenbaar en samenhangend geheel vormen.
(zie ook: Beleidsveld)

Beleids- en beheerscyclus
De cyclus van beleidsvoorbereiding, beleidsbepaling, beleidsuitvoering, opvolging van de beleidsuitvoering en beleidsevaluatie.

Beleidsevaluatie
De evaluatie van:

de doelmatigheid waarmee het beleid wordt uitgevoerd en de doelmatigheid van de ingezette instrumenten
de maatschappelijke effecten van het beleid: gewenste en ongewenste.

Beleidsitem
Een verdere onderverdeling van een beleidsveld.

Beleidsnota
Beleidsdocument waarin de minister de grote principes uit het regeerakkoord verder uitwerkt en de grote strategische lijnen aangeeft van het beleid dat de minister wil voeren tijdens zijn of haar regeerperiode.

Beleidsondersteuning

De beleidsvoorbereiding, de beleidsevaluatie en de aansturing en opvolging van de beleidsuitvoering. De beleidsondersteunende taken worden toevertrouwd aan de departementen.
(zie ook: Departement)

Beleidsraad
Het forum waarop het politieke en het administratieve niveau overleg plegen om zo de regering te ondersteunen bij de aansturing van het beleidsdomein.

Beleidsuitvoering
De uitvoeringsgerichte activiteiten en prestaties om de beleidsdoelstellingen die het politieke niveau heeft bepaald, concreet te realiseren.

Beleidsveld
Een verzameling van beleidsitems die vanuit politiek en maatschappelijk oogpunt een herkenbaar en samenhangend geheel vormen.

C

Controlling
Sturen, begeleiden, adviseren. De controlling-functie staat de beleidsverantwoordelijken bij bij het nemen van beslissingen, in het bijzonder door financieel en budgettair advies te verstrekken.

Convenant
Een bestuursinstrument waarbij een centrale overheid met één of meer lokale of bovenlokale besturen een partnership aangaat om gemeenschappelijke doelstellingen te realiseren. De lokale of bovenlokale besturen krijgen centrale middelen en/of beleidsverantwoordelijkheid ter beschikking gesteld en gaan in ruil welbepaalde verbintenissen aan met de centrale overheid.

D

Departement
Het onderdeel van het Vlaams ministerie dat, onder het rechtstreeks gezag en de rechtstreekse verantwoordelijkheid van de bevoegde minister, belast is met beleidsondersteunende taken en met de beleidsuitvoerende taken die niet aan een agentschap zijn toevertrouwd.
(zie ook: Beleidsondersteuning)

Deugdelijk bestuur
Het overheidsoptreden moet rechtmatigheid, rechtszekerheid, en rechtsgelijkheid (de drie R's) garanderen in combinatie met de principes van zuinigheid (economy), efficiëntie, effectiviteit en ethiek (de vier E's). Deugdelijk overheidsbestuur of good governance houdt in dat een overheidsoptreden, gedragen door de drie R's en de vier E's gepaard gaat met:

een duidelijke verantwoordelijkheidsafbakening tussen de betrokken actoren (parlement, regering, administratie en burger),
transparante verantwoordingsinformatie over het bereiken van de beleidsdoelstellingen, zowel aan de overheid als aan de burger.

(zie ook: Good governance)

E

Eén-op-één-relatie tussen ministers en entiteiten
Eén minister verzorgt de aansturing, de voortgangsbewaking en het toezicht van een samenhangend geheel van diensten dat behoort tot één beleidsdomein. Elke dienst of entiteit wordt aangestuurd en opgevolgd door slechts één functionele minister. Omgekeerd kan één minister wel verschillende beleidsdomeinen aansturen en opvolgen.
(zie ook: Beleidsdomein)

Essentiële overheidstaken
Overheidstaken waar de overheid eigenmachtig moet oordelen over wat het algemeen belang vereist. Essentiële overheidstaken (bijvoorbeeld politie) kunnen volgens de Raad van State niet toevertrouwd worden aan privaatrechtelijk vormgegeven rechtspersonen. Uiteindelijk beslist het Vlaams Parlement welke overheidstaken essentieel zijn.
(zie ook: Algemeen belang)

EVA
Afkorting van extern verzelfstandigd agentschap
(zie ook: Extern verzelfstandigd agentschap)

Extern verzelfstandigd agentschap
Een uitvoeringsgerichte Vlaamse overheidsdienst die beschikt over een eigen rechtspersoonlijkheid en waarop de Vlaamse regering toezicht uitoefent.
Extern verzelfstandigde agentschappen komen in twee basisvormen voor:

publiekrechtelijk vormgegeven extern verzelfstandigde agentschappen,
privaatrechtelijke vormgegeven extern verzelfstandigde agentschappen.

(zie ook: Agentschap, Publiekrechtelijk vormgegeven EVA, Privaatrechtelijk vormgegeven EVA)

F

Facility management
Beleid en beheer van:

de huisvesting van de diensten en de gebouwen,
de logistieke diensten (schoonmaak, catering, onthaal, verzending, reprografie, enzovoort),
de logistieke middelen (voertuigen, kledij, technische uitrusting, ICT, enzovoort).

G

Gecoördineerd beleid
Een vorm van beleidsafstemming die een gemeenschappelijk bepaalde beleidsdoelstelling en beleidsstrategie omvat.
(zie ook: Beleidsafstamming en Geïntegreerd Beleid)

Geïntegreerd beleid
De sterkste gradatie van beleidsafstemming, gekenmerkt door een gemeenschappelijk overlegd integratiekader, een sterke sturing en opvolging door een ‘integrerende’ minister en een geïntegreerde aanpak doorheen de hele beleids- en beheerscyclus.
(zie ook: Beleidsafstemming en Gecoördineerd Beleid)

Good governance
Good governance is een term uit het bedrijfsleven. Hij betekent dat onder andere de beslissingsprocessen, de wijze van controle en toezicht uitoefenen en het leiderschap binnen een onderneming gebaseerd zijn op openheid, integriteit en verantwoording. Bij het uitwerken van een nieuwe organisatiestructuur voor de Vlaamse overheid wil de Vlaamse regering de principes van good governance hanteren.
(zie ook: Deugdelijk bestuur)

H

Homogeen beleidsdomein
(zie ook: Beleidsdomein)

Horizontaal beleid
Organisatiebreed beleid m.b.t. organisatiegerichte aangelegenheden.

I

ICT-management
Beleid en beheer m.b.t. optimale aanwending van informatie- en communicatie technologie: IT, datacommunicatie, spraaktelefonie, enzovoort.

Inclusief beleid
De minimale vorm van beleidsafstemming waarbij de betrokken ministers een gemeenschappelijke beleidsdoelstelling overeenkomen waarvoor ze zich elk apart zullen inzetten in hun sectorale beleidsvoering.
(zie ook: Beleidsafstemming)

Integraal management
Iedere lijnmanager is op zijn of haar niveau en binnen zijn of haar opdracht integraal verantwoordelijk voor:

de te verrichten inhoudelijke opdrachten,
het bereiken van de vastgelegde doelen,
het inzetten van de middelen die nodig zijn om die doelen te bereiken.

Interactieve beleidsontwikkeling
Beleidsontwikkeling waarbij de overheid een maatschappelijk draagvlak opbouwt door burgers, ondernemingen en organisaties in een vroeg stadium bij het besluitvormingsproces te betrekken. Hierdoor kunnen zij niet alleen reageren op afgeronde beleidsvoorstellen, maar ook meedenken over mogelijke oplossingen voor maatschappelijke problemen of zelfs het probleem mee analyseren en definiëren.

Interne audit
Onafhankelijke evaluatie van de bedrijfsprocessen en activiteiten, in het bijzonder van de interne controlesystemen. Interne audit ondersteunt het management bij de beheersing van de financiële, wettelijke en organisatorische risico's.

Interne controle
De maatregelen die vervat moeten zitten in de verschillende processen van een organisatie en die ontworpen zijn om een redelijke zekerheid te verschaffen over:

het effectief nastreven van de opgelegde doelstellingen en de uitvoering en opvolging van beslissingen,
de naleving van regelgeving en procedures,
de nauwkeurigheid, juistheid, volledigheid, tijdigheid en bruikbaarheid van de financiële en beheersinformatie,
de efficiëntie van de operaties en het efficiënt inzetten van de middelen,
de bescherming van de activa en de voorkoming van fraude.

De resultaten van de interne controle moeten mee zorgen voor een adequate opvolging, rapportering en evaluatie. Iedere administratieve entiteit die deel uitmaakt van de Vlaamse administratie moet beschikken over een eigen intern controlesysteem.

Intern verzelfstandigd agentschap
Uitvoeringsgerichte diensten van de Vlaamse Gemeenschap die onder het gezag staan van de Vlaamse regering en beschikken over operationele autonomie. Intern verzelfstandigde agentschappen ressorteren onder de rechtspersoonlijkheid van de Vlaamse Gemeenschap of beschikken over een eigen rechtspersoonlijkheid.
(zie ook: Agentschap en Operationele autonomie)

IVA's
Afkorting van Intern verzelfstandigde agentschappen.
(zie ook: Intern verzelfstandigd agentschap)

K

Kabinet
Een beperkt aantal raadgevers dat de minister bijstaat bij de afweging van voorstellen van de administratie en bij de politieke besluitvorming.

Kerntakendebat
Debat over de verantwoordelijkheden van de overheid, waarbij twee vragen moeten worden onderscheiden.

De wat-vraag: voor welke maatschappelijke belangen moet of wil de overheid een eindverantwoordelijkheid dragen zodat zij tot een publiek belang worden gemaakt?
De hoe-vraag: hoe moet of zal de overheid deze verantwoordelijkheid over publieke belangen waarmaken, inclusief de toepassing van het subsidiariteitsbeginsel?

L

Lijnmanagement
Het leidinggevend kaderpersoneel van een organisatie-entiteit.

M

Maatschappelijk belang
Belangen of behoeften die het individuele niveau overstijgen en op maatschappelijk vlak moeten worden aangepakt, al dan niet met betrokkenheid van de overheid.

Maatschappelijk middenveld
De diversiteit aan organisaties, instellingen en sociale bewegingen waarbinnen burgers maatschappijgerichte activiteiten ondernemen. Het maatschappelijk middenveld houdt het midden tussen het privé-terrein van de burger en het publieke domein van de overheid, als een intermediaire sfeer tussen individu en collectiviteit. De participatie van de burger aan dit maatschappelijke middenveld verloopt niet altijd via een formeel lidmaatschap, maar kan ook betekenen dat zij met die organisaties sympathiseren, de acties ervan volgen en hun opinies en gedrag erdoor laten beïnvloeden.

Managementcontract
Geschreven overeenkomst tussen de minister en de manager-mandaathouder waarin afspraken gemaakt worden over de concrete te leveren prestaties. Via dit instrument zal het hoofd van een organisatie of zijn gedelegeerde de bijdrage van de personeelsleden aan de realisatie van de operationele doelstellingen bepalen.

Managementgroep
Managementorgaan op ambtelijk niveau, voor de leidinggevenden van een beleidsdomein of beleidsveld en gericht op de integratie van beleidsondersteuning en beleidsuitvoering binnen het beleidsdomein.

Managementinformatiesystemen
Een IT-applicatie voor het management en het politieke niveau die geaggregeerde beleids- en beheersinformatie genereert op basis van de informatiestromen van de entiteiten die eraan participeren.

Ministerie
(zie ook: Vlaams ministerie)

N

Nieuw overheidsmanagement
In het Engels: New Public Management. Is gericht op een efficiënte, effectieve en slagkrachtige overheid door nieuwe managementtechnieken in te voeren zoals doelmatigheidsanalyse, prestatiebegroting, beheerscontracten, responsabilisering, deregulering, kwaliteitscontrole, enzovoort.

O

Onafhankelijke bestuurders
De leden van de raad van bestuur van een publiekrechtelijk vormgegeven EVA die door de Vlaamse regering zijn aangesteld, kunnen bij consensus onafhankelijke bestuurders coöpteren. De onafhankelijke bestuurders worden gecoöpteerd vanwege hun relevante expertise voor het bestuur van het agentschap en vanwege hun onafhankelijkheid tegenover het dagelijks bestuur van het publiekrechtelijk vormgegeven extern verzelfstandigde agentschap, de Vlaamse Gemeenschap, het Vlaamse Gewest en de andere personen die eventueel participeren of vertegenwoordigd zijn in het agentschap.
(zie ook: Publiekrechtelijk vormgegeven EVA)

Onafhankelijke deskundigen
‘Niet-betrokkenen’, personen die louter op grond van hun expertise deelnemen aan het adviseringsproces. Een strategische adviesraad kan worden samengesteld uit dergelijke onafhankelijke deskundigen, aangevuld met vertegenwoordigers uit het maatschappelijk middenveld.

Onderhandeling
Besprekingen die expliciet georganiseerd worden om te resulteren in een overeenkomst met wederzijdse verbintenissen en engagementen tussen de betrokken partijen. In de Vlaamse context situeren onderhandelingen zich voornamelijk in de syndicale sfeer.

Ontwerp van besluit van de Vlaamse regering die van strategisch belang is
Ontwerp van reglementair of organiek besluit dat uitvoering geeft aan de inhoud van een decreet en door de Vlaamse regering wordt beschouwd als basisuitvoeringsbesluit. De Vlaamse regering is verplicht om een dergelijk ontwerp van besluit voor advies aan de strategische adviesraad voor te leggen.
(zie ook: Strategische adviesraad)

Operationele autonomie
Intern verzelfstandigde agentschappen beschikken over operationele autonomie. Die autonomie is in elk geval gewaarborgd voor:

het vaststellen en wijzigen van de organisatiestructuur van het agentschap,
de organisatie van de operationele processen in functie van de afgesproken doelstellingen,
de uitvoering van het personeelsbeleid,
het gebruik van de ter beschikking gestelde middelen voor:
- de werking van het agentschap,
- de uitvoering van de doelstellingen en taken van het agentschap,
- het sluiten van contracten ter verwezenlijking van de opdrachten van het agentschap,
- de interne controle binnen het verzelfstandigd agentschap.
  (zie ook: Intern verzelfstandigd agentschap)

Overleg
De beleidsverantwoordelijken en/of de administratie die met het maatschappelijk middenveld van gedachten wisselen over het beleid. De overlegpartners stellen een bepaalde beleidsproblematiek of concrete beleidsmaatregel tegenover de eigen positie of tegenover de belangen van de maatschappelijke organisatie waarvan zij deel uitmaken of namens wie zij gemandateerd zijn. Zij toetsen een aangelegenheid aan hun doelstellingen en belangen en delen vanuit dat oogpunt hun standpunt tegenover deze aangelegenheid mee. Op basis hiervan kunnen afspraken gemaakt worden tussen de overheid en de betrokken, die zowel de beleidsdoelstellingen bevorderen als met de uitgebrachte standpunten en uitgesproken belangen rekening houden.
(zie ook: Adviesverlening)

Overlegraad
Orgaan dat specifiek wordt ingesteld met het oog op het voeren van overleg.

P

Politiek primaat
(zie ook: Primaat van de politiek)

Politieke verantwoordelijkheid
Staatsrechtelijk beginsel dat inhoudt dat ministers zowel individueel als collectief over het gevoerde beleid verantwoording dienen af te leggen aan het parlement.

Primaat van de politiek
Politieke optie die inhoudt dat het beleid wordt bepaald door politiek verantwoordelijken. In algemene zin houdt het primaat van de politiek in:

de voorrang van de wetgevende macht op de uitvoerende macht,
de voorrang van de minister op de ambtenaar/manager,
de voorrang van het algemeen belang op het privé-belang.

Privaatrechtelijk vormgegeven EVA
Privaatrechtelijk vormgegeven EVA's zijn extern verzelfstandigde agentschappen waarvan de rechtsvorm volledig in overeenstemming is met de dwingende bepalingen van het private vennootschaps- of verenigingsrecht. Oprichting van of participatie in een privaatrechtelijke EVA door de Vlaamse Gemeenschap of het Vlaamse Gewest kan pas na uitdrukkelijke machtiging van de decreetgever.
(zie ook: Extern verzelfstandigd agentschap)

Publiek belang
Maatschappelijk belang of behoefte die zonder de overheid niet of in onvoldoende mate kan worden vervuld. Dit begrip staat centraal in de kerntakenanalyse.

Publiekrechtelijk vormgegeven EVA
Publiekrechtelijk vormgegeven EVA's zijn extern verzelfstandigde agentschappen waarvan de rechtsvorm niet in overeenstemming is met de dwingende bepalingen van het private vennootschaps- of verenigingsrecht. Publiekrechtelijk vormgegeven extern verzelfstandigde agentschappen worden opgericht bij decreet.
(zie ook: Extern verzelfstandigd agentschap)

R

Raadgevend comité
Bij een intern verzelfstandigd agentschap kan een raadgevend comité worden opgericht. Een raadgevend comité wordt samengesteld uit vertegenwoordigers van de betrokken maatschappelijke geledingen. Zij adviseren het hoofd van het IVA over de beleidsuitvoering en de operationele beleidsvoorbereiding van het agentschap.
(zie ook: Intern verzelfstandigd agentschap)

S

Samenwerkingsovereenkomst
Een wederzijdse overeenkomst tussen de bevoegde minister en een privaatrechtelijk vormgegeven EVA waarbij de krachtlijnen van de beleidsuitvoering door het agentschap worden vastgelegd.
(zie ook: Privaatrechtelijk vormgegeven EVA)

Strategische adviesraad
Permanent orgaan, opgericht bij decreet, dat instaat voor adviesverlening over strategische beleidsvraagstukken en hoofdlijnen van beleid, bij voorkeur gestructureerd over de volledige breedte van een beleidsdomein. De strategische adviesraad kan advies verlenen aan het Vlaams Parlement, aan de Vlaamse regering of aan de individuele ministers.
(zie ook: Adviesraad en Adviesverlening)

T

Transversaal beleid
Maatschappelijk gericht beleid dat de grenzen van één of meer homogene beleidsdomeinen overstijgt. De afstemming over de grenzen van de beleidsdomeinen heen kan op drie verschillende manieren vorm krijgen: inclusief beleid, gecoördineerd beleid of geïntegreerd beleid.
(zie ook: Homogeen beleidsdomein, Inclusief beleid, Gecoördineerd beleid, Geïntegreerd beleid)

V

Verticaal beleidsdomein
Maatschappelijk gericht homogeen beleidsdomein.
(zie ook Homogeen beleidsdomein)

Verzelfstandigde agentschappen
(zie: Agentschap)

Vlaams ministerie
Per homogeen beleidsdomein wordt een Vlaams ministerie opgericht. Het bestaat uit het departement en desgevallend de intern verzelfstandigde agentschappen zonder rechtspersoonlijkheid van het beleidsdomein.
(zie ook: Beleidsdomein, Departement, Intern verzelfstandigd agentschap)

Vlaamse administratie
Het geheel van de Vlaamse ministeries en agentschappen.
(zie ook: Vlaams ministerie, Agentschappen)